16 maart 2016

CERN-reis

Met 17 leerlingen van onze school en meneer Liefers vertrokken we woensdag 17 februari om 4:45 vanaf school richting CERN in Genève (Zwitserland). CERN is een instituut dat onderzoek doet naar botsingen van protonen (of andere deeltjes) waarbij nieuwe deeltjes ontstaan. CERN is op dit moment vooral bekend van de ontdekking van het Higgs-deeltje. Omdat CERN door de deelnemende lidstaten wordt gesubsidieerd, betaalt ook u een koffiekopje per jaar mee aan de onderzoeken op CERN.

Van onze speciale reisredactrices Paulien & Kirsten

Aangezien we nog mensen uit andere scholen moesten ophalen hebben we eerst 6 uur lang door Nederland gereden, van Zwolle via Bussum en Weesp naar Heerlen. We kwamen uiteindelijk rond 21:00 aan bij ons hotel in Anemasse (Frankrijk). We zijn nog met een hele groep de stad ingegaan maar in Annemasse is op een woensdag avond niet zo veel te doen.

De volgende ochtend bleek het hotel niet in staat te zijn een groep van 50 jonge, leergierige en vooral hele rustige natuurkundigen huisvesten in de ontbijtzaal. Hierdoor stapte een deel van de groep terwijl ze hun ontbijt nog snel naar binnen werkten, de bus in.

Na aangekomen te zijn op CERN, kregen we een inleidende presentatie. Daarna werden we met de bus naar het controle centrum van de AMS gebracht. De AMS is deeltjes detector die aan het ISS is gekoppeld. Hier werd ons uitgelegd hoe deze deeltjesdetector werkt en wat ze hiermee hopen te ontdekken.

Daarna werden we weer met onze privé taxi, namelijk de bus, naar SM-18 gebracht. Dit is een ruimte waarin de magneten voor de LHC (de grote deeltjesversneller met een omtrek van 27 km) getest worden. In deze hal stonden onderdelen van de LHC. Omdat de onderdelen speciaal voor publiek waren neergezet en de delen deels waren opengemaakt konden we alles goed zien. Door onderzoekers werd aan ons uitgelegd hoe de onderdelen, de magneten die zorgen voor afbuiging en de daadwerkelijke versneller, werken. Ook werden problemen (en oplossingen!) die waren opgetreden tijdens de bouw en de onderzoeken verteld.

Vervolgens werden we met de bus naar Restaurant 2 gebracht, een erg originele naam bedacht door de geniën van CERN. Na de lunch gingen we naar het Data Centre. Hier wordt informatie over de deeltjes die worden gedetecteerd in de LHC opgeslagen. Hoewel een heel groot deel niet wordt opgeslagen omdat de informatie al bekend of niet relevant is, wordt er per jaar 25 tot 30 PB, dus 25 tot 30 miljoen GB, aan data opgeslagen.

Daarna gingen we naar de PS, een kleine, ronde deeltjesversneller. We konden vanaf een platform de gehele versneller overzien. In deze hal stond ook een apparaat dat protonen levert voor alle versnellers, deze was echter niet te zien.Aangezien een van de detectoren van de LHC in onderhoud was, krijgen wij de unieke, exclusieve en uitzonderlijke ervaring om 100 meter af te dalen om de CMS (de detector) te bezichtigen. De CMS had een doorsnee van 15 m, een mooie kans voor een selfie vond menig leerling.

Een van onze medeleerlingen voelde zich al zo thuis in het complex dat hij al dan niet per ongeluk of expres een van zijn eigendommen achterliet in CMS (het zou kunnen dat hij per ongeluk een waterfles van het platform naar beneden heeft laten vallen). We weten nu dus ook meteen waarom iedereen daar een helm op moest.
Na ons bezoek aan de CMS kregen we nog een presentatie over de werking van de verschillende detectoren die in de CMS zijn verwerkt. Ook kwamen we te weten welke waarnemingen ertoe hebben geleid dat er gezegd kan worden dat het Higgs-deeltje is waargenomen. Rond zes uur ‘s avonds was het programma afgelopen en na teruggebracht te zijn naar ons hotel, gingen we te voet naar het pizzarestaurant waar we zouden eten.

Op vrijdag gingen we naar een ander gedeelte van het CERN complex dan de dag ervoor. We kregen eerst een uitleg over een nieuwe lineaire deeltjesversneller die ze misschien gaan bouwen. Na een algemene uitleg, kregen een kijkje bij de opstelling van de prototypes. Het was erg interessant om een deel van de ontwikkeling te zien.
Vervolgens kregen we een demopracticum van een Nederlandse student die stage liep op het cryolab in CERN. Foto 3204 Hij liet verschillende practica zien met vloeibaar stikstof, onder andere met zwevende supergeleiders, tollende pingpongballetjes en vloeibaar zuurstof.

Na het demopracticum, mochten we zelf een practicum uitvoeren. Een welkome afleiding na alle theorie. We gingen zelf een bellenvat maken, een detector waarmee we kosmische straling kunnen detectoren. Na dit bellenvat provisorisch nagebouwd te hebben, moesten we metingen doen over de vorm en hoeveelheid van de kosmische straling die we detecteerden. Deze metingen werden op het eind besproken. De resultaten en benoemingen van de verschillende vormen die we hadden gezien liepen erg uiteen en leidde tot menig lachbui.
Na de lunch was er de gelegenheid om een groepsfoto te maken bij een deel van een versnellerbuis. Foto 3292
Nadat de foto’s gemaakt waren, liepen we, zo stil als dat kon, door gangen tussen kantoortjes door op weg naar een ander groot gebouw waar we een eindpresentatie over de toepassingen in het dagelijks leven van de onderzoeken die zijn, en worden gedaan op CERN.

Hierna kregen we tijd om met de metro naar Genève om te shoppen, kerken te bekijken, koffie te drinken bij de Starbucks, door de stad en langs het meer te slenteren. Tegen de avond verzamelden we, om met z’n allen naar een jeugdherberg te gaan om te eten. Rond acht uur was het tijd om in de bus richting huis te stappen. Zoals ieder jaar, werd er in de bus de beroemde CERN-quiz gehouden. Na een spannende gelijk stand na de eerste ronde tussen het Celeanum en de school uit Heerlen, won uiteindelijk het Celeanum! Omstreeks twaalf uur ‘s middags kwamen, weer met het omweggetje in Nederland, aan op school.